ข่าวไอที Blognone » เสวนา Open Data รัฐไทยยังไม่เปิดเผยข้อมูลมากพอ โดยเฉพาะสัญญาสัมปทานและการถือครองที่ดิน

เสวนา Open Data รัฐไทยยังไม่เปิดเผยข้อมูลมากพอ โดยเฉพาะสัญญาสัมปทานและการถือครองที่ดิน

9 มีนาคม 2018
59   0

วันเสาร์ที่ 5 มีนาคม ที่ผ่านมา เป็นวันเปิดข้อมูลสากล หรือ International Open Data Day เป็นวันที่กลุ่มคนที่สนใจระบบข้อมูลแบบเปิดทั่วโลกจะร่วมกันจัดกิจกรรม เช่น พัฒนาแอพพลิเคชั่นการเปิดข้อมูล, แฮกกาธอน จุดประสงค์ของการจัดงานคือสนับสนุนให้ภาครัฐเปิดเผยข้อมูลเพื่อความโปร่งใส และเพื่อประโยชน์ต่อสาธารณะที่แท้จริง

ด้านประเทศไทยก็มีจัดกิจกรรมเช่นกัน เป็นเวทีเสวนา Open Data และแฮกกาธอนสร้างชุดข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการมีส่วนร่วมทางการเมือง จัดขึ้นที่ TK Park เซนทรัลเวิลด์

องค์กรร่วมจัดงานคือ มูลนิธิฟรีดิช เนามัน, สถาบัตส่งเสริมประชาธิปไตย, สถาบันพระปกเกล้า, องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน, เครือข่ายพลเมืองเน็ต, มูลนิธิอันเฟรล, มูลนิธิกองทุนไทย, สถาบันเทคโนโลยีเพื่อนวัตกรรมสังคม, สถาบัน Change Fusion และ Blognone

alt="Screen Shot 2561-03-09 at 16.03.10"

เสวนาหัวข้อ Open Data กับการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน โดย ดร.เดือนเด่น นิคมบริรักษ์ ผู้อำนวยการวิจัยด้านการบริหารจัดการระบบเศรษฐกิจ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย TDRI โดย ดร.เดือนเด่น บอกว่าหลักการ Open Data มี 5 อย่างคือ

  • ต้องเปิดเผยข้อมูลบนออนไลน์
  • สามารถนำข้อมูลไปใช้ได้โดยไม่มีเงื่อนไข ไม่ติดลิขสิทธิ์
  • ดาวน์โหลดข้อมูลได้ครบเป็นข้อมูลขนาดใหญ่ ดาวน์โหลดได้เป็นข้อมูลชุดเดียว ไม่แยกเป็นหลายชุดสร้างความซับซ้อน
  • นำข้อมูลไปประมวลผลต่อได้ ไม่อยู่ในรูปแบบ PDF
  • ฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการนำข้อมูลออกไปใช้ต่อ

ตัวอย่างข้อมูลที่ควรเปิด เช่น ตารางการเดินรถโดยสาร, สัญญาระหว่างภาครัฐและเอกชน, ข้อมูลแผนที่ โดยเฉพาะที่ตั้งของหน่วยงานราชการ สถานที่สาธารณะ

ดัชนีชี้วัดการเปิดข้อมูลสากล ไทยยังอยู่ในระดับต่ำ

alt="IMG_20180303_111127"

ผลการประเมินดัชนีการเปิดเผยข้อมูลระดับสากล ในปี 2016 ระบุว่า ไทยได้คะแนนในแต่ละด้านน้อย

  • ปริมาณและคุณภาพของชุดข้อมูล ได้คะแนน 31 เต็ม 100
  • ความพร้อมของแต่ละภาคส่วนได้คะแนน 40 เต็ม 100 ในข้อนี้ประเมินความพร้อมของภาคเอกชน วิชาการ สื่อ และภาคสังคมด้วยว่า พร้อมจะนำข้อมูลออกไปใช้แต่ไหน ต่อให้รัฐเปิดข้อมูลมาก แต่ไม่มีภาคส่วนไหนนำไปใช้เลย ก็จะไม่เกิดผลกระทบในข้อถัดไป
  • ผลกระทบของชุดข้อมูล ได้คะแนนเฉลี่ย 11 เต็ม 100 ข้อนี้ดูจากข้อมูลที่รัฐบาลเปิดไปแล้ว ช่วยสร้างผลกระทบให้รัฐบาลมีประสิทธิภาพในด้านนั้นมากขึ้นหรือไม่

ผู้อ่านสามารถเข้าดูชาร์ตแบบละเอียดได้ ที่นี่

จะเห็นได้ว่า impact หรือผลกระทบของชุดข้อมูลได้คะแนนต่ำมาก ทั้งที่ปริมาณข้อมูลที่เปิดไม่ได้ต่ำเตี้ยเรี่ยดินขนาดนั้น
เมื่อลองเปรียบเทียบไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน ฟิลิปปินส์ จะเห็นได้ชัดว่าคะแนนการเปิดข้อมูลด้านต่างๆ ของฟิลิปปินส์อยู่ในคะแนนที่ไม่ห่างชั้นกับไทยมาก แต่คะแนน impact (อยู่ตรงด้านล่างแถบสีม่วง) มีเยอะกว่าไทยหลายเท่า

No Description

No Description

หมายเหตุ : ดัชนีการเปิดเผยข้อมูลระดับสากล หรือ Open Data Barometer (ODB) เป็นโครงการที่ก่อตั้งโดย World Wide Web Foundation องค์กรไม่แสวงกำไรเกี่ยวกับอินเทอร์เน็ต จุดประสงค์ของโครงการคือ ประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการเปิดเผยข้อมูล รวมทั้งวิเคราะห์แนวโน้มและนำเสนอข้อมูลเชิงเปรียบเทียบระหว่างประเทศ

ไทยเปิดข้อมูลอะไรแล้วบ้าง

alt="IMG_20180303_111420"

ตามชาร์ตนี้มีข้อมูลที่รัฐควรเปิดเผยตามมาตรฐานสากล เช่นตารางการเดินรถ, สัญญาระหว่างรัฐ-เอกชนหรือ public contract, ข้อมูลแผนที่ ระบุที่อยู่หน่วยงานราชการ สถานที่สาธารณะทั้งหมด โดยมีระบุคะแนนของข้อมูลแต่ละประเภทไว้ว่าไทยได้คะแนนเท่าไร จะเห็นได้ว่าไม่มีข้อใดได้คะแนนเต็ม นั่นหมายความว่าไม่มีข้อมูลใดเป็น open data โดยสมบูรณ์

ข้อมูลเปิดที่ไทยได้คะแนนสูงคือฐานข้อมูลบริษัทเอกชน และที่ได้คะแนนต่ำมากคือ สัญญาสัมปทานหรือ public contract ทั้งที่ใน พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารระบุชัดเจนว่าต้องเปิดข้อมูลสัญญาสัมปทาน แต่เอาเข้าจริงมีหน่วยงานไม่กี่แห่งที่เปิดข้อมูลนี้

ข้อมูลการถือครองที่ดินไทยได้คะแนนต่ำเช่นกัน การถือครองที่ดินแสดงถึงแหล่งอำนาจทางเศรษฐกิจของประเทศ การเปิดข้อมูลที่ดินจึงแสดงถึงความโปร่งใส แต่ในกรณีประเทศไทยที่ยังไม่มี พ.ร.บ. ข้อมูลส่วนบุคคลนั้น ทำให้เส้นแบ่งระหว่างข้อมูลที่ควรเปิดเผยกับข้อมุส่วนบุคคลนั้นไม่ชัด เมื่อเป็นเช่นนี้ หน่วยงานราชการไทยจึงไม่กล้าเปิดเผยเพราะกลัวถูกฟ้อง

สรุปปัญหาการเปิดเผยข้อมูลของประเทศไทย

ดร.เดือนเด่น สรุปปัญหามาดังนี้

  • ไม่มีมาตรฐาน
  • ไม่มีกฎหมาย
  • ไม่มีการบังคับใช้
  • รัฐบาล และหน่วยงานราชการไม่เห็นความสำคัญของการเปิดเผยข้อมูล ซึ่งเป็นปัญหาที่สำคัญที่สุด เป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ open data ไม่เกิดขึ้น

ปัญหาการเปิดเผยข้อมูลในประเทศไทยไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ยังเป็นปัญหาที่แก้ไม่ได้ TDRI เคยจัดสัมมนาการเปิดเผยข้อมูลโดยเฉพาะมาแล้ว สามารถอ่านย้อนหลังได้ ที่นี่

[source: https://www.blognone.com/node/100457]